معرفی کتاب

کتاب ارزشمند «کالبدشناسی نهادهای اسلامی و ساختارهای آموزشی در بالکان»، جدیدترین و معتبرترین اثر پژوهشی به قلم دکتر وحید پرست‌تاش است که توسط انتشارات پژوهش سرا به زیور طبع آراسته شده است. این اثر که جلد چهارم از «مجموعه مطالعات منطقه‌ای بالکان» به شمار می‌رود، حاصل سال‌ها تحقیق دقیق عینی، بررسی چارتهای تشکیلاتی، اسناد حقوقی و پیمایش‌های میدانی در حوزه استراتژیک شبه‌جزیره بالکان است. انتشارات پژوهش سرا با درک خلا پژوهشی عمیق در قلمرو مطالعات بالکان‌شناسی بومی، اقدام به چاپ این تک‌نگاری بی‌نظیر کرده تا منبعی تراز اول و کاملاً آکادمیک برای جامعه علمی کشور فراهم سازد. 

نویسنده اثر، دکتر وحید پرست‌تاش، با رویکردی ساختارگرایانه و تحلیل نهادی، موفق شده است تصویری شفاف، پویایی‌شناسانه و مدرن از چگونگی زیست دینی و اداری مسلمانان بومی قاره اروپا ارائه دهد. این کتاب در ۲۵۰ صفحه به طور دقیق فرآیندهای نهادسازی دینی، بازسازی هویتی و کادرسازی علمی را در شرایط گذار سیاسی بررسی کرده است. ناشر با اعمال بالاترین استانداردهای صفحه‌آرایی و تنظیم، کتابی را روانه بازار نشر نموده که نه تنها ارزش علمی بالایی در محافل دانشگاهی دارد، بلکه برای هر خواننده علاقمند به شناخت تحولات سیاسی و مذهبی جهان معاصر جذاب و خواندنی است. 

درباره کتاب

اهمیت شگرف کتاب «کالبدشناسی نهادهای اسلامی و ساختارهای آموزشی در بالکان» در آن است که نشان می‌دهد نهادهای مذهبی و آموزشی در شبه‌جزیره بالکان صرفاً مراکزی برای اجرای مناسک سنتی یا عبادی نیستند، بلکه دژهای استواری به شمار می‌روند که بقای فکری، هویت جمعی و پایداری مدنی مسلمانان را در فرازونشیب‌های سهمگین تاریخی تضمین کرده‌اند. انتشار این اثر پاسخی پژوهشی به نیاز مبرم محققان برای فهم رفتارهای سیاسی و تعاملات فراملی مسلمانان اروپا در دوران پس از فروپاشی رژیم‌های سوسیالیستی و کمونیستی است و کلید فهم الگوی زیست دینداری مدرن در بستر جوامع سکولار محسوب می‌شود. 

چرایی انتشار این اثر توسط انتشارات پژوهش سرا را باید در لزوم تبیین الگوهای موفق زیست‌بوم مذهبی و سازگاری هویت اسلامی با الزامات همگرایی اروپایی جستجو کرد. کتاب حاضر به خوبی تبیین می‌کند که چگونه جوامع اسلامی در بالکان توانسته‌اند توازنی پویا میان حفظ سنت اصیل اسلامی، پاسداشت هویت ملی بومی و پاسخگویی به قواعد حقوقی و دموکراتیک اروپا ایجاد کنند. مطالعه این اثر دریچه‌ای نو به سوی دیپلماسی مذهبی و شناخت واقعیت‌های پنهان منطقه‌ای می‌گشاید که دانستن آن برای هر تحلیل‌گر مسائل بین‌المللی ضروری است. 

خلاصه کتاب

این اثر پژوهشی در قالب دو فصل منسجم و اثربخش سامان یافته است که خواننده را در سیری منطقی از ساختارهای کلان اداری به کانون‌های فکری روانه می‌سازد. در فصل اول تحت عنوان «کالبدشناسی نهادها و جوامع اسلامی منطقه بالکان»، ساختارهای رسمی نمایندگی مسلمانان در دوازده حوزه جغرافیایی شامل آلبانی، اسلوونی، بلغارستان، بوسنی و هرزگوین، رومانی، صربستان، کرواسی، کوزوو، مقدونیه شمالی، مونته‌نگرو، یونان و همچنین جایگاه حقوقی منحصر به فرد مرکز جهانی بکتاشیه تحلیل شده است. کتاب چگونگی احیا و نهادسازی مجدد تشکیلات اسلامی را پس از دوره انسداد کمونیسم، بدون لو دادن کامل تمام جزئیات تاریخی، به گونه‌ای روایت می‌کند که اشتیاق مطالعه عمیق‌تر را در خواننده برمی‌انگیزد. 

در فصل دوم کتاب با عنوان «کالبدشناسی مراکز آموزش اسلامی در منطقه بالکان»، کانون‌های تولید اندیشه و مراکز بازتولید نخبگان مذهبی کاوش شده‌اند. مراکزی دیرپا و با اصالت همچون مدرسه غازی خسروبیگ، دانشکده علوم اسلامی سارایوو، دانشکده مطالعات اسلامی نووی پازار، مدارس علاءالدین پریشتینا و عیسی بیگ اسکوپیه، مدرسه محمد فاتح و دانشگاه مدرن بدر تیرانا به همراه کالبدشناسی کتابخانه ارزشمند غازی خسروبیگ مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. نویسنده افشا می‌سازد که چگونه علوم دینی در هماهنگی کامل با علوم انسانی مدرن در این مراکز تدریس می‌شوند تا نخبگانی مجهز به زبان زمانه برای زیست در جوامع دموکراتیک تربیت گردند. 

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این اثر ارزشمند پیش از همه به تمام پژوهشگران، اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته‌های علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، تاریخ، جامعه‌شناسی دین و مطالعات منطقه‌ای اکیداً پیشنهاد می‌شود. اگر به دنبال فهم عمیق دیپلماسی مذهبی، شناخت الگوهای نهادسازی مدنی و تحلیل تعاملات فراملی جوامع مسلمان در اروپای غربی و شرقی هستید، این کتاب جامع‌ترین و مستندترین چارچوب تحلیلی را همراه با ارجاعات اسنادی در اختیار شما می‌گذارد. 

همچنین خواندن این کتاب برای مدیران فرهنگی، تصمیم‌گیرندگان حوزه سیاست خارجی، کارشناسان دیپلماسی عمومی و علاقمندان به مطالعات بالکان‌شناسی تجربه‌ای بسیار غنی و راهگشا خواهد بود. اگر می‌خواهید بدانید چگونه مسلمانان بالکان موفق شده‌اند هویت دینی خود را در دل ساختارهای سکولار و اروپایی بازتعریف و حفظ نمایند، مطالعه این اثر روان، ویراسته و پرنکته از انتشارات پژوهش سرا بهترین سرمایه‌گذاری علمی شما خواهد بود. 

برشی از کتاب

«جامعه مسلمانان آلبانی نهادی منحصر به فرد در تاریخ سازمان‌های دینی اروپا و جهان اسلام است. این ویژگی نه صرفاً به دلیل قدمت یا ساختار آن، بلکه به واسطه تجربه تاریخی است که پشت سر گذاشته است. این سازمان مسئولیت مدیریت امور دینی اکثریت کشوری را بر عهده دارد که تنها دولت در تاریخ بشر است که در قانون اساسی خود (۱۹۷۶)، ممنوعیت کامل مذهب را تصویب و خود را نخستین دولت آتئیست جهان اعلام کرده بود. از این رو بازسازی و احیای جامعه مسلمانان آلبانی پس از سقوط رژیم الحادی انور خوجه در سال ۱۹۹۰، فرآیندی پیچیده از احیای هویت و نهادسازی مجدد در خلا کامل زیرساخت‌های مذهبی و انسانی بود. این نهاد در سه دهه گذشته تلاش کرده است تا با ایجاد تعادل میان میراث عثمانی، فشارهای جریان‌های سلفی وارداتی، نفوذ نرم ترکیه و الزامات همگرایی با اتحادیه اروپا، قرائتی از اسلام را ارائه دهد که با هویت ملی آلبانیایی و سکولاریسم نهادینه شده در این کشور سازگار باشد.»